ਜੇਨੇਵਾ ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ ?

ਜੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੈਨਿਕ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਕ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਨੇਵਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਪਹਿਲਾ ਜਨੇਵਾ ਸਮਝੌਤਾ 1864 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਸਮਝੌਤਾ ਸਾਲ 1906 ਵਿਚ ਅਤੇ ਤੀਸਰਾ ਸਮਝੌਤਾ 1929 ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਜੇਨੇਵਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ, 1949 ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਨੇਵਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ 1949 ਵਿਚ, 194 ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਚੌਥੀ ਜਨੇਵਾ ਸੰਧੀ ਕੀਤੀ ਸੀ , ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।


ਇਸ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਓ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਇਆ-ਧਮਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੀਗਰੇਡ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜਨੇਵਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ,ਸੈਨਿਕ ਅਹੁਦਾ,ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।


ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਨੈਟ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ

Author: gkscrapbook

This is a non-profit site for all those students who are aspirants of competitive exams of different kinds. We don't provide knowledge in bulk but a small spoon of little knowledge is sufficient for containing the continuous studies.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s