ਜੇਨੇਵਾ ਕਨਵੈਂਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ ?

ਜੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੈਨਿਕ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਕ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਨੇਵਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਪਹਿਲਾ ਜਨੇਵਾ ਸਮਝੌਤਾ 1864 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਸਮਝੌਤਾ ਸਾਲ 1906 ਵਿਚ ਅਤੇ ਤੀਸਰਾ ਸਮਝੌਤਾ 1929 ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਜੇਨੇਵਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ, 1949 ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਨੇਵਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ 1949 ਵਿਚ, 194 ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਚੌਥੀ ਜਨੇਵਾ ਸੰਧੀ ਕੀਤੀ ਸੀ , ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।


ਇਸ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਓ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਇਆ-ਧਮਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੀਗਰੇਡ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜਨੇਵਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੰਗੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ,ਸੈਨਿਕ ਅਹੁਦਾ,ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।


ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਨੈਟ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ -ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ 21 ਫਰਵਰੀ

ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ 14 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ,ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੁਕਤਾ , ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁਲਿੱਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ 17 ਨਵੰਬਰ, 1999 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸੀ। 21 ਫਰਵਰੀ,2000 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ -ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ 2008 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ ਸਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।